Marzec 2

Dla Rodziców

Z uwagi na specyfikę terapii logopedycznej ważne jest, by zadawane przez logopedę ćwiczenia były wykonywane codziennie przez 15 minut, zawsze w obecności rodzica, który wskaże ewentualne błędy. Ćwiczenia są zapisywane lub wklejane do zeszytu. Uczeń jest zobowiązany do codziennego przećwiczenia całych ostatnich zajęć, a raz w tygodniu całego zeszytu. Uczeń powinien przynosić zeszyt bądź teczkę na każde zajęcia z logopedą.

 

WARUNKIEM SKUTECZNEJ TERAPII LLOGOPEDYCZNEJ JEST PRACA Z DZIECKIEM W DOMU.

 

Rodzic: Zobowiązuje się dbać o regularne uczestnictwo dziecka w zajęciach, przestrzegać zaleceń logopedy i współpracy z nim w zakresie oddziaływań wobec dziecka oraz wykonywaniu z nim ćwiczeń w domu. Jeśli zajdzie taka potrzeba, zadbam o konsultacje z lekarzem specjalistą i dostarczenie terapeucie stosownych dokumentów (opinii, wyników badań, konsultacji). Mam prawo w dowolnym momencie zrezygnować z terapii, o czym uprzedzę logopedę. Mam świadomość, iż postępy terapii zależą od regularnych ćwiczeń z dzieckiem w domu i przestrzegania zaleceń terapeuty. Przyjmuję do wiadomości, iż brak pracy w domu lub powtarzający się brak zeszytu będzie traktowane jako rezygnacja z udziału w terapii indywidualnej.

 

Logopeda: Zobowiązuje się prowadzić terapię logopedyczną z najwyższą możliwą starannością, przy wykorzystaniu dostępnej mi wiedzy oraz informować rodziców o postępach dziecka, a także przygotowywać materiały do pracy w domu i udzielać rodzicom wszelkich potrzebnych wyjaśnień co do sposobu wykonywania ćwiczeń. Zapewniam, że terapia będzie prowadzona z zachowaniem zasad poufności.

 

 

Wpływ wad wymowy na powstanie trudności w nauce pisania i czytania

Chciałabym zwrócić Państwa uwagę na rzecz, która rodzicom dzieci 5 – 6 letnich może się wydawać jeszcze odległą i nie związaną z nimi. Często spotykam się z twierdzeniem, że dzieci z opóźnionym rozwojem mowy, czy posiadające wady wymowy zaczną ładnie mówić „w swoim czasie”.

Można mnożyć przykłady takich wypowiedzi: „Tata Marka zaczął mówić gdy miał 5 lat”, „Kiedyś nie było logopedów i wszyscy mówili prawidłowo, to i mój Adaś się nauczy”. Owszem, tata Marka nauczył się mówić bez pomocy logopedy. Nie wiemy jednak jaki ma zasób słownictwa, czy prawidłowo używa form gramatycznych, w jaki sposób buduje wypowiedzi, czy nie miał problemów z nauką pisania lub czytania.

Według badań 40% dzieci z wadami wymowy doświadcza niepowodzeń szkolnych. Wskazuje to na zależność między występowaniem zjawisk zaburzenia mowy oraz niepowodzeń szkolnych.

Do najczęściej występujących zaburzeń komunikacji językowej należą:

– opóźniony rozwój mowy,

– zaburzenia artykulacji (nieprawidłowa wymowa poszczególnych głosek),

– zaburzenia płynności mowy (jąkanie),

– ubogi zasób słownictwa, którego konsekwencje widoczne są w trudnościach z rozumieniem cudzej mowy oraz w budowaniu wypowiedzi językowej.

Występowanie tych zaburzeń może mieć duży wpływ na funkcjonowanie dziecka w szkole.

Mogą przyczyniać się zarówno do niepowodzeń w nauce (trudności z opanowaniem techniki pisania i czytania, rozumieniem czytanej treści), ale także wpływać na niekorzystne kształtowanie osobowości dziecka i jego kontakty z rówieśnikami.

Co powinno niepokoić?

Prawidłowy rozwój mowy uzależniony jest od funkcjonowania wielu narządów. W nadawaniu mowy biorą udział: krtań, płuca, język, wargi, podniebienie miękkie, żuchwa, jama gardłowo-nosowa. Pierwszymi sygnałami świadczącymi o tym, że dziecko może mieć problemy z prawidłowym mówieniem są min.: trudności z ssaniem, zaburzenia połykania i gryzienia, oddychanie przez usta. Jeśli pojawiają się problemy tego rodzaju niezbędne jest udzielenie dziecku pomocy poprzez masaże twarzy i jamy ustnej, podcięcie wędzidełka podjęzykowego, które jeśli jest zbyt krótkie może wywołać problemy z ssaniem, a w późniejszym czasie z prawidłową wymową niektórych głosek.

Aby uniknąć niektórych z tych problemów należy zwracać uwagę na takie czynniki jak: sposób układania dziecka w łóżeczku, sposób karmienia, picie przez dziecko z butelki ze smoczkiem, podawanie dziecku pokarmów dostosowanych do ich wieku (papkowate pokarmy podajemy tylko najmłodszym dzieciom).

Nadawanie, odbiór i  rozumienie mowy uzależnione jest od prawidłowego funkcjonowania narządu słuchu. Dlatego jeśli u naszego dziecka zauważamy ślinienie się, chodzenie czy spanie z otwartą buzią zaobserwujemy, że dziecko źle słyszy, powinniśmy zwrócić się do laryngologa. Celem takiej wizyty jest wykluczenie powiększonego trzeciego migdałka, dużych migdałów podniebienno-gardłowych, badanie słuchu.

Bardzo często rodzice zgłaszają się do logopedy dopiero gdy dziecko pójdzie do zerówki lub do szkoły. Tymczasem pomoc logopedyczna potrzebna jest już dziecku, które poza wspomnianymi wcześniej symptomami:

– w wieku 2-3 miesięcy nie głuży (nie wydaje nieświadomie dźwięków przy nieskoordynowanych ruchach ciała),

– w wieku 6 – 9 miesięcy nie gaworzy (nie powtarza i nie naśladuje dźwięków mowy, sylab),

– w wieku 1-2 lat dziecko nie używa samogłosek /a/,/o/, /e/, /i/; /u/, /y/ oraz spółgłosek: /p/, /b/, /m/, /t/, /d/, /n/, /ś/.

W tym wieku dziecko osiąga rozwój mowy na poziomie wyrazu – realizuje część nagłosową wyrazu (pierwsza sylaba) lub końcówkę. W miarę rozwoju sprawności artykulacyjnej dziecko używa coraz więcej nowych słów, a także robi znaczne postępy w zakresie rozumienia mowy. Wyrazy wypowiadane przez dziecko dwuletnie mogą być uproszczone, trudne głoski opuszczone lub zastąpione łatwiejszymi odpowiednikami.

– w wieku 2-3 lat dziecko nie buduje prostych zdań.

Dziecko 2,5 letnie powinno posługiwać się samogłoskami oraz spółgłoskami: /p/, /b/, /m/, /w/, /f/, /k/, /g/, /h/,/t/, /d/, /n/, /l/, ich miękkimi odpowiednikami (np. miś, pić, kicia, wilk, lis), /ś/, /ź/, /ć/. Pod koniec tego okresu mogą pojawić się głoski syczące /s/, /z/, /c/, /dz/, a czasem także  głoski szumiące /sz/, /ż/, /cz/,/ /. Wymienione głoski nie zawsze są prawidłowo wymawiane w wyrazach trudnych, dzieci często je zastępują łatwiejszymi odpowiednikami, jednak wiedzą jak dana głoska (wyraz) prawidłowo brzmi.

– w wieku 3-6  lat dziecko ma problemy z prowadzeniem swobodnych rozmów.

Młodsze dziecko ma prawo jeszcze przestawiać głoski w wyrazach trudnych (np. /lokomotywa/ wymawiać jako /kolomotywa/; zjawisko to jest nazywane metatezą), upodabniać wyrazy (zamiast /chlebek/ mówić /bebek/; zjawisko to nazywamy asymilacją), budować wyrazy na zasadzie zlepiania dwóch wyrazów (np. /zatelefonić/, /pomasłować/; zjawisko to nazywamy kontaminacją).

U dzieci 4-5 letnich zaobserwować można wzrost aktywności ruchowej, zainteresowania światem, zjawiskami przyrodniczymi. Przejawia się ono ciągłym zadawaniem pytań. Wypowiedzi dziecka 5 letniego powinny już być w zasadzie zrozumiałe dla wszystkich, wszystkie głoski (z wyjątkiem głoski „r”) powinny być już utrwalone i prawidłowo wymawiane (wyjątkiem często są głoski szeregu szumiącego, które w mowie potocznej nadal są jeszcze nie utrwalone).

Sześciolatki powinny mieć już opanowaną prawidłową wymowę.

Rozwój mowy dziecka postępuje równolegle z jego rozwojem ruchowym, umysłowym. Mówienie jest czynnością, której trzeba się uczyć i którą należy doskonalić. Jeśli zaistnieje potrzeba pomocy dziecku w rozwoju mowy, czy skorygowaniu wady wymowy, zachęcam do współpracy z logopedą. Razem  dużo łatwiej będzie nam uporać się z trudnościami artykulacyjnymi z jakimi borykają się nasze dzieci. Dzięki temu możemy uchronić dziecko przed trudnościami i niepowodzeniami szkolnymi, które odbierają dziecku radość życia, pewność siebie, zaburzają poczucie własnej wartości a często są powodem niechęci do szkoły. Nasza współpraca może Wasze dziecko od tego uchronić – myślę, że warto ja podjąć.

 

Literatura:

  1. M. Minczakiewicz: „Mowa. Rozwój, zaburzenia, terapia”, Kraków 1997.
  2. M. Skorek: „Oblicza wad wymowy”, Warszawa 2001.
  3. „Głos Pedagogiczny”, maj 2011.

 

JAK MOTYWOWAĆ DZIECI DO UTRWALANIA PRAWIDŁOWEJ WYMOWY W DOMU?

 

  1. STAŁA PORA ĆWICZEŃ

Dziecko łatwiej zaakceptuje wykonywanie ćwiczeń logopedycznych jeśli staną się one częścią codziennego rytuału. Najlepiej kojarzyć ćwiczenia z innymi codziennymi zajęciami, np. ćwiczymy zawsze po obiedzie lub wieczorem po odrobieniu lekcji.

  1. KRÓCEJ ALE CZĘŚCIEJ

Lepiej ćwiczyć krócej, ale kilka razy dziennie, niż raz na tydzień  długo. Wówczas ćwiczenia nie będą tak nużące, a dziecko będzie nabierało nawyków prawidłowego mówienia w sposób najbardziej zbliżony do naturalnych sytuacji.

  1. NAUKA PRZEZ ZABAWĘ

Wykonaj wraz z dzieckiem pomoce edukacyjne, które uprzyjemnią nabywanie umiejętności poprawnego mówienia. Jeśli brakuje Ci czasu, możesz też kupić gotowe pomoce logopedyczne lub wykorzystać zabawy  i zabawki, które dziecko najbardziej  lubi. Ucząc przez zabawę sprawimy, że dziecko polubi ćwiczenia logopedyczne.

  1. NAUKA „PRZY OKAZJI”

Wykorzystuj każdą możliwą sytuację,  aby „przemycić” kilka słówek, ćwiczeń buzi i języka lub ćwiczeń oddechowych.  Ćwiczyć można  w każdej sytuacji: w sklepie, na spacerze, podczas  przygotowywania posiłku, podczas zwykłej rozmowy z dzieckiem. Dużo zależy od  Twojej inwencji!

  1. ĆWICZMY RAZEM

Ćwicz razem z dzieckiem. Czasem dorośli wstydzą się robienia dziwnych min przed      lustrem. Niepotrzebnie! Jeśli należysz do  tych osób, pozbądź się  fałszywego  wstydu i doceń, co nasza buzia i nasz  język potrafią. Ćwicz z dzieckiem  i dobrze się przy tym baw!

  1. DWIE WAŻNE CECHY!

Bądź cierpliwy i konsekwentny. Nie wyśmiewaj dziecka, jego wady, ani braku  postępów. „Nie od razu Rzym zbudowano”. Czasem mijają długie miesiące zanim  pojawią się pierwsze efekty terapii. Twoja konsekwencja w wykonywaniu ćwiczeń  logopedycznych jest ubezpieczeniem sukcesu!

  1. O MOTYWACJI

Motywacja do ćwiczeń to coś, co nie przyjdzie samo. Jeśli jesteś szczęściarzem, którego dziecko „samo chce”, to wspaniale! Pamiętaj jednak, że każde dziecko miewa  swoje „kryzysy” związane z motywacją do ćwiczeń. Są one zjawiskiem naturalnym. Motywację trzeba stale rozwijać i wzmacniać. Najlepiej zacząć od samych siebie!

  1. NAGRODY

Za solidną pracę należy się nagroda!  Podczas ćwiczeń niech to będzie zwykłe entuzjastyczne „Brawo! Bardzo dobrze!”. Po  zakończonych zajęciach może to być  naklejka, pieczątka w tabeli motywacyjnej lub obrazek. Po osiągnięciu pewnego etapu (np. po uzbieraniu określonej liczby naklejek) możemy „zafundować” dziecku wyjście do kina, na basen, do sali zabaw.

  1. KONTAKT Z LOGOPEDĄ

B ą d ź  w  s t a ł y m  k o n t a k c i e  z logopedą prowadzącym terapię, aby na bieżąco omawiać postępy  d z i e c k a , z a p y t a ć  o  s p o s ó b  wykonywania ćwiczeń, aby uniknąć    mimowolnych błędów podczas ich wykonywania.

  1. CZAS

Daj dziecku czas. Każda nowa  umiejętność potrzebuje czasu, aby się rozwinąć i utrwalić.      Tylko systematyczna praca  i wytrwałość pozwolą osiągnąć cel,  jakim jest  poprawna mowa i sprawna  komunikacja!

 

 

ZABAWY LOGOPEDYCZNE Z DZIECKIEM

 

 

Zestaw gier logopedycznych:

  • Zagadki – rymowanki– układanie rymowanych wierszyków,
  • Co to za słowo? – odgadywanie słów, nazw czynności;
  • Dobierz wyraz – podawanie wszystkich możliwych zakończeń sylaby (np. SZA- fa, bla, lony, chy), tworzenie nowych wyrazów;
  • Polowanie na głoski – wyszukiwanie w najbliższym otoczeniu różnych przedmiotów, roślin, zwierząt, osób itp. posiadających w swych nazwach podaną głoskę w nagłosie, śródgłosie lub wygłosie;
  • Wąż wyrazowy – wymyślanie kolejnych wyrazów rozpoczynających się ostatnią głoską wyrazu poprzedniego;
  • Kupowanie wyrazów– wypowiadanie kolejnych głosek, z których składa się nazwa obrazka;
  • Uważaj jak mówisz! – przedstawiamy dziecku reguły: umawiamy się, że osoba słuchająca wypowiedzi (np. rodzic) da pewien sygnał, kiedy usłyszy niepoprawnie wymówioną głoskę w wypowiedzi dziecka. Może to być np. pytanie „jak mówimy?”, albo powtórzenie po dziecku błędnie wypowiedzianego wyrazu, ale w sposób poprawny lub np. podniesienie ręki do góry, jak podczas zgłaszania się do odpowiedzi. Sygnał ten dajemy tuż po usłyszeniu nieprawidłowej wymowy nie czekając, aż dziecko skończy się wypowiadać. Zadaniem dziecka po usłyszeniu lub dostrzeżeniu sygnału jest powtórzenie błędnie wypowiedzianego wyrazu – tym razem już poprawnie. W tę „grę” możemy grać w każdej sytuacji podczas codziennych rozmów z dzieckiem lub tylko w umówionym czasie (na przykład, kiedy dziecko zdaje nam relację z minionego dnia). Można też wyznaczyć sobie ramy czasowe, w których obowiązują zasady tej gry podczas każdej wypowiedzi (np 1-2 godziny dziennie). Taka gra wymaga od dziecka sporej uwagi skierowanej na jego własną wypowiedź i jednocześnie na reakcję rozmówcy;
  • Zabawne historie – układanie wesołych opowieści do otrzymanych obrazków lub wyrazów. Zakładamy zeszyt, w którym będziemy zapisywać wszystkie błędnie wypowiadane w ciągu dnia słowa. A wieczorem w ramach wspólnego czasu przed zaśnięciem utrwalamy ich prawidłową wymowę np. układając z nimi zabawne historyjki razem z dzieckiem. Słowa spisujemy na karteczce – każde na oddzielnej. Tłumaczymy dziecku reguły zabawy: dziecko wybiera karteczkę ze słowem i układa z nim zdanie takie, aby można było je rozwinąć w opowiadanie. Rodzic bierze następną karteczkę i układa drugie zdanie. Dziecko bierze trzecie słowo i postępuje analogicznie. Nie jest istotne, kto pierwszy układa zdanie. Dla utrudnienia można losować karteczki nie widząc, co jest na nich napisane. A dla dzieci młodszych, które jeszcze nie umieją czytać można samemu ułożyć proste opowiadanie z zanotowanych słówek, opowiedzieć je dziecku, a potem zadawać pytania pomocnicze do opowiadania w taki sposób, aby dziecko w odpowiedzi musiało użyć trudnego wyrazu.
  • „Domino”
  1. domino obrazkowe – wycinamy różne obrazki np. z gazetek reklamowych i naklejamy je na karteczki. Wcześniej wspólnie wyszukujemy wyrazów (obrazków) na daną ćwiczoną głoskę, np. sz, ż, cz, dż lub s, z, c, dz itp.
  2. domino z pustymi polami, gdzie można wpisać własne wyrazy. Do gry można wykorzystać wyrazy „wyłapane” w ciągu dnia jako wypowiadane przez dziecko nieprawidłowo.

Zasady gry: Gracze dokładają swoje kartoniki w taki sposób, aby stykające się pola miały ten sam wyraz (obrazek). Za każdym razem należy głośno i wyraźnie wypowiedzieć wyrazy (lub nazwać obrazki) zapisane na kartoniku. Jeśli kolejny gracz nie ma kartonika, który mógłby dołożyć według powyższej zasady dobiera kartonik z pozostałej puli. Zaraz po wylosowaniu można dołożyć kartonik, jeśli pasuje do pozostałych. Jeśli nie – następny kartonik można wylosować dopiero w następnej kolejce. Wygrywa gracz, który pierwszy pozbędzie się wszystkich kartoników.
II wariant: dodatkowo układamy zdania z wyrazem wylosowanym na kartoniku domina.

  • Historyjki obrazkowe – wycinanie obrazków, układanie ich w odpowiedniej kolejności (od lewej do prawej), tworzenie historyjki obrazkowej (jednej lub więcej), opowiadanie jej, kolorowanie obrazków;
  • Czym się różnią?– wyszukiwanie różnic pomiędzy obrazkami z dużą ilością szczegółów;
  • Identyczne sylaby, wyrazy – wyszukiwanie takich samych sylab lub takich samych wyrazów i segregowanie ich;
  • Które zdanie? – wybieranie spośród trzech zdań, właściwego, pasującego do obrazka;
  • Tańczące sylaby – porządkowanie sylab, tworzenie i odczytywanie wyrazów;
  • Sortowanie wyrazów (obrazków) – odczytywanie napisanych na kartonikach wyrazów i kwalifikowanie ich do odpowiedniej grupy, np. nazwy roślin, rzeczy, ludzi i zwierząt;
  • Łańcut słów – wymienianie jak największej liczby nazw przyporządkowanych określonemu pojęciu nadrzędnemu, np. owoce – gruszka, jabłko, śliwka, czereśnia…, meble – fotel, szafa, stół;
  • Słowa – rzeczy – nazywanie przedmiotów przedstawionych na obrazkach, układanie z nimi zdań, zapisywanie ich i podkreślanie słów- rzeczy;
  • Słowa – czynności – rozmowa na temat sytuacji przedstawionych na ilustracjach, budowanie zdań, zapisywanie ich, wyszukiwanie i podkreślanie słów czynności;
  • Słowa wskazujące – uzupełnianie rysunków brakującymi elementami, objaśnienie, co i gdzie należy narysować, używanie przyimków;
  • Trzy słowa – układanie z podanych słów sensownego zdania;
  • Zaczarowany worek – losowanie z worka przedmiotów (wcześniej za pomocą dotyku odgadywanie ich nazwy), układanie o nich jak najdłuższych zdań;
  • Dziwne zdania – układanie zdań w których wszystkie wyrazy rozpoczynają się na te samą głoskę;
  • Zagadki – wymyślanie zagadek na temat: zwierząt, zabawek, konkretnych przedmiotów;
  • Co się wydarzyło? – ustalenie przebiegu brakujących wydarzeń w cyklu obrazków;
  • Co dalej? – wymyślanie brakującego w opowiadaniu lub historyjce obrazkowej zakończenia;
  • Zabawa w aktorów – prowadzenie dialogów z wykorzystaniem kukiełek, pacynek, zabawek.